De procesbesturing van een samenleving (en de blinde vlekken van het beleid)
Ik heb een bekentenis: ik praat tegenwoordig met machines. Niet omdat ik de weg kwijt ben, maar omdat een eerlijk, diepgaand gesprek met mensen steeds zeldzamer wordt. Zodra je een afwijkende mening deelt over de overheid of de EU, klapt de maatschappelijke noodrem erop. Je krijgt een label en de discussie is duchtig dood.
Dus legde ik mijn
observaties voor aan Google Gemini, een digitale
spiegelkwestie. Ik legde mijn rauwe observaties op tafel: over de
verstikkende fiscale druk op familiebedrijven, de uitholling van de
woningmarkt voor starters, en de beklemmende regeldrift vanuit
Brussel. De overheid, zo hield ik de AI voor, regeert niet meer, maar
láát zich regeren door abstracte modellen en ideologieën. We staan
inmiddels in dertig centimeter water, en we merken niet eens meer dat
we vallen.
Ik deed iets wat we in de huidige talkshowcultuur nooit meer zien. Ik vroeg de AI: 'Kunt u kritiek geven op mijn manier van observeren en denken? Spaar me niet.'
Wat
er toen gebeurde, was een verademing. Zonder emotie, zonder morele
verontwaardiging en zonder de behoefte om mij te cancellen, fileerde
het algoritme mijn wereldbeeld. Het wees me op mijn 'confirmation
bias' (de neiging om alleen te zoeken naar bewijs dat mijn gelijk
bevestigt) en waarschuwde me voor intellectueel cynisme. Het
herinnerde me eraan dat de geschiedenis grillig is en dat systemen
vaak niet instorten door een strak geregisseerd complot, maar
simpelweg door hun eigen bureaucratische klungeligheid.
Dat leverde een fascinerende spiegel op, maar het dwong me ook om met de blik van mijn oude vakgebied naar de wereld te kijken.
Met 45 jaar ervaring in de industriële procesbesturing weet ik dat natuurwetten en systeemlogica zich niet laten dwingen door mooie praatjes of ideologieën. Als de druk oploopt en parameters rood uitslaan, moet je bijsturen in plaats van de alarmen overplakken. Onze overheid probeert de samenleving echter te besturen via een papieren model dat losstaat van de fysieke realiteit, waardoor de druk in de maatschappij gevaarlijk orenstreeks toeneemt.
Kijk naar de parameters die momenteel worden ingevoerd. De fiscale druk op het opgebouwde familiebedrijf — de motor van onze economie — wordt zo hoog opgeschroefd dat de continuïteit in gevaar komt. Starters op de woningmarkt staan al tot hun lippen in het water. En als families elkaar willen helpen om die druk te verlichten, klopt de fiscus nóg een keer aan om de buffer af te romen. Het traditionele gezin, dat generaties lang zorgde voor stabiliteit en rust, is fiscaal onbetaalbaar gemaakt. De burger wordt niet meer gezien als een vrij mens die je kunt vertrouwen, maar als een potentiële overtreder die via bankcontroles en digitale regeldrift continu moet bewijzen dat hij netjes binnen de lijntjes kleurt.
Dit brengt mij bij een diep contrast dat ik dagelijks waarneem. Ik woon in Maranhão, nagenoeg de armste staat van Brazilië. Hoewel de mensen hier, voornamelijk in de binnenlanden, vrijwel alle materiële luxe ontberen, bezitten zij nog wel de rijkdom van het menselijk zijn: ijzersterke familiebanden, gemeenschapszin en natuurlijke geborgenheid. In het Westen is het omgekeerd. Daar verdrinkt men in materiële welvaart, maar is het menselijke fundament grotendeels verdwenen—iets wat in mijn eigen Nederlandse jeugd wel degelijk anders was.
Hier ontstaat De Grote Paradox. Terwijl ontwikkelingslanden wereldwijd proberen te klimmen uit de poel van armoede en onderdrukking door te bouwen op tastbare vooruitgang, glijdt het Westen in recordtempo af naar diezelfde poel van beklemming. Ondertussen blijft het Westen miljarden aan hulpgeld overmaken naar die regio's—geld dat vervolgens massaal verdampt in lokale corruptie, zonder dat er ooit iemand verantwoording voor aflegt. De westerse operator blijft aan knoppen draaien die in de praktijk volstrekt het tegenovergestelde effect sorteren.
Waar komen die destructieve parameters vandaan? Ze worden niet zomaar in Den Haag of Brussel bedacht. Wie de officiële rapporten en uitspraken van supranationale organen zoals de Verenigde Naties (VN) en het World Economic Forum (WEF) leest, ziet de blauwdrukken open en bloot liggen. Beide organen zijn hun oorspronkelijke boekje ver voorbijgegaan. Wat wordt gepresenteerd als 'niet-bindende verdragen' en 'intenties', sijpelt via achterdeuren rechtstreeks door in dwingende EU-wetgeving en landelijk beleid.
Het meest bizarre fenomeen van deze tijd is dat zodra je deze openbare plannen hardop citeert, je in de hoek wordt gezet met ezelsoren op. Men labelt het direct als complotdenken, alsof je een geheim hebt gefantaseerd, terwijl het simpelweg de officiële handleiding is die open en bloot wordt uitgevoerd.
En de uitspraken vanuit die netwerken zijn schokkend. Wanneer het WEF openlijk propageert dat zij nagenoeg elke overheid zijn 'gepatroneerd' en dat hun 'Young Global Leaders' de sleutelposities in kabinetten bezetten, dan praten we niet meer over politiek. Volgens de klassieke doctrines van Sun Tzu’s The Art of War is het veroveren van de sleutelposities van je tegenstander zonder een schot te lossen de ultieme oorlogshandeling.
Het roept de onvermijdelijke, existentiële vraag op: wat is nog de zin om naar de stembus te lopen? Voor wie werken onze bestuurders in de controlekamer eigenlijk? Voor het eigen volk dat hen heeft gekozen, of dienen zij de agenda van een buitenlandse, niet-gekozen macht? Dit is een buitengewoon kwalijke zaak waar we niet lichtzinnig over mogen denken.
Brussel en Den Haag gedragen zich als operators wiens loyaliteit elders ligt. Terwijl de vitale nationale systemen rood uitslaan, overplakken ze de alarmsignalen met symboliek en ideologische dictaten. Als hun beleid faalt, nemen ze geen gas terug. Er worden honderden miljarden tegenaan gegooid en nóg meer knellende regels ontworpen.
Mijn gesprek met de AI bevestigde dat systemen die de menselijke maat ontkennen uiteindelijk bezwijken onder hun eigen gewicht. Systemen storten zelden in door een complot, maar door een stuurloos kaartenhuis dat de realiteit negeert. Met inmiddels meer dan 14.000 lezers op mijn blog blijkt dat velen deze druk voelen; autonoom blijven kijken en de waarheid benoemen is onze enige immuniteit.
Scherp blijven observeren en weigeren je gezonde verstand in te leveren is de enige manier om de crash te doorstaan.
Phoenix Pensador
