Als ik 's ochtends rond zes uur de deur uitstap om vers brood te kopen, valt me telkens hetzelfde op. In nagenoeg elke huiskamer die ik passeer, staat de televisie al aan. Het blauwe, flikkerende licht werpt de contouren van het laatste nieuws over de muren. Wanneer ik 's avonds voor het slapengaan mijn wandeling maak, is het beeld exact hetzelfde. Dag in, dag uit, wordt de samenleving gevoed met een constante stroom van prikkels, schandalen en crises.
De moderne burger bevindt zich in een permanente storm van informatie. Er wordt van ons verwacht dat we overal direct een mening over klaar hebben, een kant kiezen of een oordeel vellen. Maar hoe kun je iets beoordelen als de waan van de dag alweer is opgeschoven naar het volgende urgente dossier? Het is een onmogelijke opgave geworden om de feiten nog te onderzoeken. Tegen de tijd dat je begint te graven, is de karavaan alweer verder getrokken.
Jaren geleden las ik in een Engels boek uit de jaren zestig over psychologische manipulatietechnieken. Daar leerde ik dat dit fenomeen geen toeval is. Het doelbewust overspoelen van de massa met een overload aan tegenstrijdige en schokkende informatie is een beproefde tactiek. Het brein raakt door de constante stroom oververzadigd. Er treedt een soort mentale verlamming op, waardoor mensen stoppen met zelfstandig analyseren. Het is simpelweg te vermoeiend. Men zoekt de weg van de minste weerstand en neemt de kant-en-klare conclusies over die de praatprogramma's hen voorschotelen.
Dit mechanisme is niet nieuw, maar de moderne technologie heeft het oneindig veel effectiever gemaakt. De media, en met name de televisie, kennen immers geen dialoog. Het is eenrichtingsverkeer dat de huiskamer in wordt geslingerd, tegenwoordig versterkt door fragmenten op sociale media waar avond aan avond dezelfde gezichten van één specifieke ideologie zonder enig weerwoord hun onzin mogen verkondigen.
De geschiedenis laat zien hoe kwetsbaar een samenleving is voor dit soort sturing, vooral in tijden van chaos en onzekerheid. De voormalige KGB-klokkenluider Joeri Bezmenov waarschuwde hier in de jaren tachtig al voor toen hij het proces van ideologische subversie blootlegde. Hij beschreef exact wat we vandaag de dag wereldwijd zien gebeuren. Dat een kleine, strak georganiseerde minderheid een gigantische impact kan hebben op een verwarde massa, bleek al aan het einde van de vreselijke Japans-Chinese oorlog. Destijds was er geen internet of televisie, maar een handjevol gespecialiseerde manipulators uit communistisch Rusland slaagde erin om een immens land als China aan een destructieve ideologie te onderwerpen, met miljoenen doden tot gevolg.
Wanneer informatie binnenkomt die al volledig is verpakt in een moreel oordeel, weet je eigenlijk al hoe laat het is: het klopt niet. Het is geen nieuwsvoorziening, maar massamanipulatie.
Mijn besluit om de televisie definitief de deur uit te doen, was dan ook geen vlucht uit de werkelijkheid. Het was een noodzakelijke daad van intellectuele hygiëne. Het is de enige manier om de mentale rust en ruimte te heroveren die nodig is om de wereld wél zelfstandig te blijven observeren. Maar ik houd mijn hart vast voor de jongere generaties, die opgroeien in deze geprogrammeerde storm en oprecht geloven dat de beeldschermen hen de waarheid vertellen—netjes verpakt tussen de reclameboodschappen door.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten